Pojmovi Zajedničko domaćinstvo i Porodično domaćinstvo – uz male razlike u definiciji u različitim zakonima – označavaju zajednicu života, življenja i privređivanja više osoba (redovno najmanje 2). Osim toga, pojedini zakoni poznaju i pojam jednočlano domaćinstvo.
Postoje određene teorijsko-terminološke razlike između termina Zajedničko domaćinstvo i Porodično domaćinstvo, što je evidentno i iz jezičkog tumačenja njihovih značenja, obzirom da termin porodično domaćinstvo u sebi spominje porodicu. Međutim mi ćemo se ovde zadržati samo na citiranju i tumačenju onoga što pojednini zakoni Srbije kažu o datoj temi.
Zakonom o porezima na imovinu porodično domaćinstvo se definiše na sledeći način:
– Porodičnim domaćinstvom kupca prvog stana, u smislu stava 1. tog člana, smatra se zajednica života, privređivanja i trošenja prihoda kupca prvog stana, njegovog supružnika, kupčeve dece, kupčevih usvojenika, dece njegovog supružnika, usvojenika njegovog supružnika, kupčevih roditelja, njegovih usvojitelja, roditelja njegovog supružnika, usvojitelja kupčevog supružnika, sa istim prebivalištem kao kupac prvog stana.
Ovu istu definiciju porodičnog domaćinstva sadrži i Zakon o porezu na dodatu vrednost kod refundacije PDV kupcu prvog stana.
Zajednica življenja, privređivanja i trošenja predstavlja jedno faktičko stanje, a iz njega proizilaze različita zakonska prava i obaveze njegovih članova.
Poseban značaj porodično domaćinstvo ima kod kupovine prve nekretnine, jer se prilikom ostvarivanja prava na povrat PDV-a za prvi stan uzimaju u obzir i članovi porodičnog domaćinstva koji ispunjavaju zakonom propisane uslove – između ostalog da imaju prijavljeno prebivalište na istoj adresi kao i kupac u momentu zaključenja glavnog kupoprodajnog ugovora.
I pored svoje neformalne prirode, za ostvarenje prava i obaveza iz zajedničkog domaćinstva, često je potrebno formalno dokazati njegovo postojanje. Npr. pred poreskim-upravnim organom se prilikom podnošenja zahteva za poresko oslobođenje po osnovu postojanja porodičnog domaćinstva kod kupovine prvog stana između ostalih uslova – mora priložiti i dokaz o istovetnoj adresi prebivališta (adresa iz lične karte članova domaćinstva) što se u praksi dokazuje Uverenjem MUP-a o kretanju prebivališta.
U praksi može nastati problem kada je u međuvremenu menjan naziv ulice i/ili kućni broj, koji podatak nije jednako evidentiran kod svih članova u ličnim dokumentima i evidencijama. To se kasnije dokumentuje odgovarajućim uverenjem nadležnog organa (Katastra ili Sekretarijata pri lokalnoj samoupravi).
— Pitanjima poreza na imovinu i savetovanja kod sređivanja dokumentacije i vlasničkih papira za nepokretnosti, redovno bave se advokati za nekretnine . —
Postojanje, odnosno nepostojanje zajedničkog domaćinstva i zajednice življenja, prema porodičnom zakonu predstavlja bitan element instituta braka – kad ne postoji mogućnost za ostvarenje zajednice življenja bračnih drugova, to predstavlja jedan od razloga za razvod braka.
Zakonom o besplatnoj pravnoj pomoći, pominje se zajedničko domaćinstvo, ali između ostalog i tako što na negativan način određuje krug članova zajedničkog domaćinstva, odnosno, ko sve ne spada u krug članova zajedničkog domaćinstva. Ta norma glasi:
„Članom porodice, odnosno zajedničkog domaćinstva…tražioca besplatne pravne pomoći, ne smatra se lice protiv koga tražilac, besplatne pravne pomoći pokreće postupak zaštite od nasilja u porodici…“
Zakonom o finansijskoj podršci porodici sa decom, propisuje se da Zajedničko domaćinstvo u smislu tog zakona, jeste zajednica življenja, privređivanja i trošenja sredstava svih članova domaćinstva. Dalje se propisuje da lica koja žive u zajedničkom domaćinstvu i koja su supružnici ili vanbračni partneri, deca i srodnici u pravoj liniji bez obzira na stepen srodstva, kao i srodnici u pobočnoj liniji do drugog stepena srodstva predstavljaju – Porodicu.
Oznake – Zajedničko domaćinstvo, porodično domaćinstvo, zajednica življenja